Blokstelsel


Een blokstelsel is het geheel van technische en of procedurele voorzieningen en bepalingen dat het verkeer in, van en naar dat stuk spoor tussen twee stations regelt.
Het principe is dat verhinderd wordt dat er zich in een bepaald begrensd stuk spoor, het blok, meer dan één trein tegelijk kan bevinden.
Een blokstelsel kan puur op afspraken en mondelinge of geschreven opdrachten berusten, het kan technisch beveiligd zijn met mechanische, elektromechanische of elektrische uitsluitingen, maar ook op het gebruik van (radio) communicatie gebaseerd zijn. In vrijwel alle gevallen worden in blokstelsels seinen gebruikt.
Het uitrijsein van een emplacement geeft toegang tot het blokstelsel (de vrije baan), het inrijsein van een emplacement geeft de trein toegang tot het station, waarbij het blok verlaten wordt. Als een stuk spoor tussen twee stations door middel van seinen in meerdere blokken verdeeld wordt spreken we van blokseinen.

Automatische en Niet-automatische blokstelsels


In niet-automatische blokstelsels bedienen blokwachters de blokseinen in, of vanuit, een blokpost. In automatische blokstelsels worden de seinen door de treinen bediend.
In Nederland komen niet-automatische blokstelsels niet meer voor, museumlijnen daargelaten.

Open en gesloten blokstelsels


In open blokstelsels staan de seinen in principe op veilig als er geen trein in het blok is en aan andere voorwaarden (zoals het niet gaande zijn van een treinbeweging in de tegenrichting) voldaan is. In gesloten blokstelsels komt het sein pas veilig als er een trein nadert, en uiteraard aan alle andere voorwaarden is voldaan.

Absoluut Blok


Zie: Wikipedia absolute block signalling voor een beschrijving van voornamelijk Britse absolute block signalling systemen en een beschrijving van de werking blokinstrumenten.
Niet automatische blokstelsels

Overige bloksystemen


Zie: Wikipedia signalling block systems voor een beschrijving van diverse bloksystemen en een vergelijkingstabel

Radio Blok Stelsel in ERTMS

Verder lezen:
Automatisch Blokstelsel zonder Linkerspoorbeveiliging
Automatisch blokstelsel met beveiligd LS-riiden
Automatisch Blokstelsel met Dubbel Enkelspoor (4 draads APB)
Het automatisch blokstel op de Nederlandse Spoorwegen
The History and Development of Railway Signalling in the Britsh Isles. Volume 2, the Telegraph and Absolute Block and Single Line Working, David Stirling, ISBN 1 872826 13 X

Treintegriteit


Voordat een blok mag worden vrijgegeven voor een volgende trein moet zeker gesteld zijn dat die voorgaande trein het blok in zijn geheel het blok verlaten heeft. Er mag niet bijv. een afgebroken treindeel achtergebleven zijn. In iet automatische blokstelsels gebeurt dat in de regel door de sluitseincontrole door de blokwachter. Aan de achterste wagon van een trein wordt een rode lamp, het zgn sluitsein gehangen (of ingeschakeld), tegenwoordig ook wel een reflectorplaat. De blokwachter die het sluitsein van een voorbijrijdende trein waarneemt weet zo dat de trein nog intact is en kan het blok vrijmelden. In automatische blokstelsels neemt de continue/doorgaande treindetectie die functie over. Er bestaan ook wel automatische blokstelsels zonder doorgaande treindetectie, waar het risico op het achterblijven van een afgebroken treindeel bewust wordt geaccepteerd. In ERTMS Level 3, waar bewust van baangebonden treindetectiesystemen wordt afgezien moeten dus (weer) andere middelen gevonden worden om de treinintegriteitscontrole (TIM Train Integrety Monitoring) te realiseren.