Welkom op deze site waarop ik probeer achtergrondinformatie met betrekking tot voornamelijk Nederlandse spoorwegbeveiligingssystemen en praktijken, dus alle middelen en methoden waarmee het treinverkeer wordt beveiligd beheerst, kortweg aangeduid als het "seinwezen" te delen.

Wat bedoelen we met seinwezen

"Alle middelen en methoden waarmee het treinverkeer wordt beheerst" is de meest gangbare definitie van het seinwezen.
Het seinsysteem moet veiligheid garanderen, zonder onnodige "kosten" te veroorzaken, gemeten in tijd of geld.
Niet echt een nieuw inzicht, A.T. Blackall, een van de eerste voorzitters van de Institution of Railway Signal Engineers, formuleerde dit al in 1912.



Pasted Graphic
“The whole of the methods and means by which the movement of traffic is controlled”.
“A Signalling system must provide for safety without undue sacrifice of economy, whether in time or money”
(AT Blackall, ca. 1912)

Ordening


Als je het over seinwezen hebt doet zich de vraag naar ordening van de functies, procesen en systemen voor. Je kunt spreken over een seinwezen filosofie.
Ik doe dat door middel van een hiërarchische indeling in "Functies", "Funtievervullers" en de implementatie daarvan in "Systemen" en "Producten". De mindmap probeert die samenhang en ordening duidelijk te maken.

Functies


De functies beschrijven hetgene waarom we een beveiligingssysteem willen hebben. De vraag die je kunt stellen om een functie te identificeren is "wat doet het voor de eindgebruiker, dus meestal de vervoerder, de treinexploitant", waarom investeren we erin:", c.q. "wat zou er misgaan als we deze functie niet hadden". In het algemeen sluiten functies risico's uit of beheersen die en / of maken dingen, zoals het laten rijden van treinen op een beheerste manier mogelijk. We stellen die vraag op het niveau van de vervoerder, omdat op het niveau van de ultieme klant, de reiziger of verlader dus, de functie "vervoer" c.q. transport is met als kwaliteitscriterium het aloude "vlug, veilig en voordelig" is. Van dat "vlug en veilig" leiden we dus het criterium af dat het seinwezen geen onnodige (hoge) kosten mag veroorzaken voor de vervoerder/exploitant, binnen de (wettelijke) kaders die voor de veiligheid van het vervoerssysteem gelden.

Spoorwegbeveiligingssystemen hebben tot doel risico’s voor het treinverkeer uit te sluiten. Die risico’s volgen uit de kenmerken van railverkeer; een geleid verkeerssysteem met voertuigen met een hoge massa, zich voortbewegend met stalen wielen op stalen spoorstaven. De voertuigen kunnen niet zelf hun weg kiezen en dus conflicten niet uit de weg gaan. Fouten in het geleidingssysteem zouden kunnen leiden tot ontsporingen en remwegen zijn in het algemeen langer dan de afstand die de bestuurder van het voertuig kan overzien, zodat het zo genaamde rijden op zicht is uitgesloten.

Risico's


De risico’s waartegen we ons wapenen zijn dus:
• ontsporingsrisico, veroorzaakt door het niet intact zijn van de rijweg, bijvoorbeeld door een spoorstaafbreuk, een niet (goed of geheel) gesloten brug, een wissel dat niet in een eindstand ligt of niet vergrendeld is
• aanrijdingen, van treinen onderling (flank botsingen of kop/staart botsingen) en van treinen met andere verkeersdeelnemers op het kruisingsvlak van weg en spoorbaan, de overwegen.
• aanrijding van personen, die in of bij het spoor werkzaamheden uitvoeren, door middel van het waarschuwen van werkers in of bij het PVR (Profiel van Vrije Ruimte), dan wel het verhinderen van toegang, of juist beheerst toelaten van treinen tot werkplekken.

Risico's worden zo goed mogelijk uitgesloten of tot een aanvaardbaar niveau gereduceerd waarbij in het algemeen het ALARP (As Low As Reasonably Practicable, Zo Laag als Redelijkerwijs Haalbaar is) principe wordt gehanteerd. In simpele termen, als een verdergaande stap om een risico (nog verder) te reduceren onevenredig veel meerkosten veroorzaakt (de kosten in tijd of geld te hoog worden) is de veiligheid hoog genoeg. Met daarbij de kanttekening dat de weging van wat onevenredig veel duurder is een maatschappelijke afweging is die door verschillende belanghebbenden anders kan worden geïnterpreteerd en waarvan de afweging ook in tijd kan verandeen.

Systeemfilosofie


Het algemene principe dat ten grondslag ligt aan de beveiliging van treinverkeer is dat een trein alleen mag rijden als daartoe toestemming verleend is. Die toestemming wordt alleen verleend als vastgesteld is dat de rijweg intact is en geen conflicterende treinbewegingen gaande, of voorgenomen zijn. Voorafgaand aan het verlenen van een rijtoestemming wordt een stuk infrastructuur gereserveerd voor het exclusieve gebruik door één enkele trein, de rijweg, en deze reservering wordt pas weer opgeheven als vaststaat dat deze trein het betreffende stuk infrastructuur weer in zijn geheel verlaten heeft.
Conflicten met overige verkeersdeelnemers worden voorkomen door de trein absoluut voorrang te verlenen op kruisend verkeer. De overweg wordt voorzien van markeringen en bij nadering van een trein zoveel mogelijk afgesloten voor ander verkeer. Als laatste moet voorkomen worden dat een trein zich buiten het voor hem gereserveerde stuk infrastructuur, zijn rijweg, begeeft en daarbij mogelijk een voor een andere trein gereserveerde rijweg zou binnendringen. In het stuk "inleiding systeemfilosofie beveiliging" is dit iets verder uitgewerkt.

Functievervullers


Functievervullers zijn klassen van systemen of producten die de functies implementeren. Denk aan een bloksysteem, treindetectie, emplacementbeveiliging. Van een functievervuller kun je dus verschillende uitvoeringen hebben, van verschillende leveranciers en/of systeem-generaties

Systemen en producten


Systemen en producten kun je kopen, installeren en gebruiken. Ze zijn de fysieke implementaties van de functievervullers en leveren dan (als het goed is) de gewenste functionaliteit. Systemen en producten kun je (meestal) bij meerdere leveranciers kopen en door innovatie etc kunnen er in de loop van de tijd verschillende technische uitvoeringen van zijn. Denk aan mechanische handeltoestellen, stelknoptoestellen, relaibeveiligingen en elektronische beveiligingen die allemaal gebruikt zijn of nog worden voor het beveiligen van emplacementen, vrije banen etc.

Hulpfuncties


Hulpfuncties zijn iets lastiger te classificeren. Op zich zijn het geen volwaardige functievervullers, maar ze zijn nodig om de functievervullers hun werk te laten doen. Denk aan treindetectiesystemen en zelfs de seinen.

Kijk maar eens naar de mindmap waarin ik de ordening probeert te schetsen.

Die blokjes gaan we in de loop van de tijd proberen in te vullen met wat tekst, referenties en links